Papağan Türleri: Hangi Tür Sizin İçin Uygun?

Kuş konusunda ilk dersimi, on beş yıl önce eve getirdiğim tek bir muhabbet kuşuyla aldım. "Küçük kuş, küçük sorumluluk" diye düşünmüştüm; iki hafta sonra sabah altıda başlayan cıvıltı korosunda uyanırken fikrim değişmişti. O günden bugüne evimde sultan papağanı da barındı, bir arkadaşımın jakosuna aylarca bakıcılık da yaptım. Şunu rahatça söyleyebilirim: papağan türleri özellikleri açısından birbirinden o kadar farklıdır ki, "papağan almak" diye tek bir karar yoktur. Muhabbet kuşuyla bir ara papağanı arasındaki mesafe, neredeyse hamsterla köpek arasındaki mesafe kadardır. Aşağıda kendi deneyimimden ve gözlemlerimden süzdüklerimi, gerçekten karar verecek biri gözüyle sıralıyorum.

Önce kendinize sorun: ne kadar ses, ne kadar yıl?

Papağan seçiminde belirleyici iki soru var ve ikisi de kuşla değil, sizinle ilgili. Birincisi ses toleransınız. Papağanlar sabah ve akşam saatlerinde doğal olarak yüksek sesle "konuşur"; bu bir davranış bozukluğu değil, sürü iletişimi. Küçük türlerde bu cıvıltı seviyesinde kalır, orta ve büyük türlerde apartman komşularının duyacağı bir çığlığa dönüşür.

İkincisi ömür. Bir hamster iki üç yıl, bir kedi on beş yıl yaşar; büyük papağanlar ise sizinle birlikte yaşlanır. Jako, kakadu ve ara gibi türlerde elli yılı aşan ömürler bilinir. Bu, kuşun sizden sonra kime kalacağını düşünmek anlamına gelir. Bunu yazarken abartmıyorum: arkadaşımın jakosu için vasiyetinde bir madde var.

• Günde ortalama 1–2 saat aktif ilgi ayırabiliyor musunuz?
• Evde uzun süre yalnız kalan bir kuş olacak mı?
• Apartmanda mı, müstakil evde mi yaşıyorsunuz?
• Önümüzdeki 20–40 yıl için taahhüt verebilir misiniz?

Yeni başlayanlar için: muhabbet kuşu, sultan ve cennet papağanı

Muhabbet kuşu hâlâ bence en dürüst başlangıç. Küçük, ucuz beslenir, kafes alanı makul, sesi apartman dostu. Ömrü 7–12 yıl arası. Erkekleri şaşırtıcı derecede iyi konuşur ama telaffuz cılız ve hızlıdır; "konuşan kuş" beklentisiyle alıp hayal kırıklığına uğrayan çok kişi tanıyorum. Elle beslenmiş bir yavru alırsanız avuç kuşu gibi olur; yetişkin ve elsiz bir kuşu evcilleştirmek aylar sürer.

Sultan papağanı benim favorim. Sakin, sarılmayı seven, tepeliğiyle ruh halini okuyabildiğiniz bir tür. Ömrü 15–20 yıl. Konuşmaktan çok ıslık çalar; melodileri şaşırtıcı biçimde kaptığını gördüm. Tek dezavantajı tozudur: kanat tozu yoğun olduğu için toz alerjisi olanlarda sıkıntı yaratabilir. Alerji hassasiyeti olan biriyseniz, tıpkı kedi ve köpek alerjisinde olduğu gibi, karar öncesi bir süre o kuşla aynı ortamda vakit geçirmenizi öneririm.

Cennet papağanı (agapornis) ise küçük gövdesine göre en gürültücü olanı. Enerjik, meraklı, cesur; ama tek başına bırakılırsa ısırgan olabiliyor. Çift beslendiğinde birbirlerine bağlanır, size mesafeli kalır. "İki kuş alırsam yalnız kalmaz" mantığı burada işler ama evcilleşme beklentinizi düşürmeniz gerekir.

Orta ve büyük türler: iş ciddiye biniyor

İskender (Pakistan) papağanı ve conure türleri, küçüklerle büyükler arasındaki köprü. Zekiler, kelime dağarcıkları iyi, ama sesleri keskin. Conure'ların çığlığını bir kez duyduysanız apartman kararınızı yeniden düşünürsünüz.

Jako (Afrika gri papağanı) zekâ tarafında ayrı bir ligde. Sadece kelime tekrarlamıyor, bağlam kuruyor: kapı açıldığında selam veriyor, mikrodalga bitince zil sesini taklit ediyor. Ama bu zekâ bir bedelle geliyor. Yeterince uyarılmayan jako tüy yeme davranışı geliştirir ve bunu geri çevirmek çok zordur. Bakıcılık yaptığım dönemde her gün yeni bulmaca oyuncağı hazırlamak zorunda kaldım.

Kakadu ve ara türlerini deneyimsiz birine asla önermem. Duygusal bağımlılıkları çok yüksek, sesleri açık havada bile rahatsız edici, gaga güçleri mobilyayı parçalayacak seviyede. Bunlar "hayvan sahibi olmak" değil, hayat arkadaşı edinmektir.

Eğitim potansiyeli: zekâ mı, sabır mı?

İnsanların en çok yanıldığı nokta burası. Zeki tür